ТАТАРСКАЯ ГАЗЕТА

КОНФЕРЕНЦИЯ


[Татарская газета] [Добавить запись]

Гафуров: Re:Пушкинның Солтан патша турындагы татар халык әкияте. Дәвамы. 2

Пушкин, “Капитан кызы” романына материаллар эзләгән вакытта Оренбург татарларыннан шул татар халык әкиятен язып алган, аннан соң Дальга тапшырган. Даль Пушкинның ул татарча язылган кульязмасын эшкәртеп, рус халык әкияте итеп бастырып чыгарган. Дальның да татарча иркен сөйләшә, укый-яза да белүе – шулай ук тарихи билгеле факт (Уян татар. 02.03.2011. На-иль Г. Что скрыл Владимир Даль от русского народа?). Шулай итеп татар халык әкияте русныкы булып киткән.
Тагын шунысын да әйтергә кирәк. Нишләп әле безнең яһүдләребез, Хәзәр каганатының бар казанышларын, бар мирасын, шул исәптән мәдәни мирасын, фольклорын яһүднеке дип үзләренә үзләштерәләр әле? Ә бит Хәзәр каганаты төрки держава булган, аның төп халкын хәзерге татарлар этногенезена да шактый өлеш керткән төрки хәзәр халкы тәшкил иткән. Бары тик илнең җитәкче даирәсе генә яһүди динен кабул иткән төркиләр булган. Ә этник яһүдләргә килгәндә исә, алар каганатта чагыштырмача аз санлы булганнар, нигездә шәһәрләрдә яшәгәннәр, сәүдә белән шөгыльләнгәннәр. Солтан патша турындагы әкиятнең хәзәрләрдән үк килгән әдәби мирас булу версиясен кабул иткән очракта да, бу гүзәл фольклор үрнәге, борынгы төрки-татар әкияте булган дип кенә расларга була.
Салтан патша турындагы әкият персонажлары татар исемнәре йөртә: Солтан патша, королевич Елисей, хәтта кенәз Гвидонның исеме дә (Габидан, Габитьян, Габетдин һ.б.) да татарча яңгырый. Яһүдләрдә дә, русларда да андый кеше исемнәре юк. Буян атавының исеме шулай ук татарныкы кебек.
Бу әкиятнең татарныкы булуы турында, шул исәптән даһи шагыйрьнең язган күп әкиятләре дә татар халык әкиятләреннән алып язылуы турында Чиләбеме (әллә Магнитогорскиныкымы) телевидениесендә дә (2007, 2008 еллар) дәлилләп сөйләгәннәр иде. Ул тапшыруда бәян итүләре буенча, Чиләбе өлкәсе галимнәре Себергә барган бер экспедицияләрендә себер татарларыннан Солтан патша турында әкиятнең татар халык версиясен язып алганнар. Себер татарлары телендә Карское морены Кара дингез дип атыйлар икән. “ Карие глаза” әйтеме татарчадагы кара күзләр сүзеннән барлыкка килгән кебек үк, Карское гидронимы да татарчадагы “Кара дингез” сүзеннән ясалган. Башка теллләргә дә ул татарчадагы Кара сүзеннән кереп калган да. Инглизчә мәсәлән, Карское море Kara Sea. Себер татарларының ул Кара (Карское) диңгезендә Буян утравы да чынлап та бар икән.



20-09-11 10:48
Ответить К списку


Irek Bikkinin Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - А там Русью и не пахнет…  17-07-11 08:57
Irek Bikkinin Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Владимир Набоков – татарлардан  17-07-11 13:30
Гафуров Татар теле бик гадимы Дәвамы.  20-09-11 10:18
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Владимир Набоков – татарлардан. Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:01
Гафуров Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә.  20-09-11 08:53
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә.  20-09-11 08:57
Гафуров Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.  20-09-11 10:24
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:04
Гафуров Re: Татар теле бик гадимы Дәвамы-2  20-09-11 10:19
Гафуров Re: Татар теле бик гадимы Дәвамы-3  20-09-11 10:21
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:06
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-2  20-09-11 10:29
Гафуров Грозныйның татар таягы  20-09-11 08:59
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Татар фамилияле Сергей Есенин. Дәвамы.  20-09-11 11:02
Гафуров Пушкинның Солтан патша турындагы татар халык әкияте  20-09-11 09:04
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Татар фамилияле Сергей Есенин. Дәвамы. 2  20-09-11 11:04
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-3  20-09-11 10:30
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:09
Гафуров Грозныйның татар таягы. Дәвамы.  20-09-11 10:52
Гафуров Пушкинның Солтан патша турындагы татар халык әкияте. Дәвамы.  20-09-11 10:46
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-4  20-09-11 10:32
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:10
Гафуров Достоевский - сәет, Мөхәммәд с.а.с. нәселеннән  20-09-11 09:13
Гафуров Re:Пушкинның Солтан патша турындагы татар халык әкияте. Дәвамы. 2 20-09-11 10:48
Гафуров Re:Достоевский - сәет, Мөхәммәд с.а.с. нәселеннән. Дәвамы.  20-09-11 11:07
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:11
Юра и другие Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-4  25-02-14 18:35
Гафуров Россия көне кемнеке?  20-09-11 09:19
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-5  20-09-11 10:34
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-6  20-09-11 10:35
Гафуров Re:Пушкинның Солтан патша турындагы татар халык әкияте. Дәвамы. 3  20-09-11 10:49
Гафуров Re:Россия көне кемнеке?  20-09-11 09:38
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-7(-)  20-09-11 10:36
Гафуров Re:Россия көне кемнеке?  20-09-11 09:53
Гафуров :Россия көне кемнеке?  20-09-11 09:54
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-8  20-09-11 10:37
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-9  20-09-11 10:39
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-10  20-09-11 10:40
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-11  20-09-11 10:41
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-12  20-09-11 10:43
Захар Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-12  20-09-11 22:26






Ответ:
Имя
Email
Ccылка
Заголовок
Текст