ТАТАРСКАЯ ГАЗЕТА

КОНФЕРЕНЦИЯ


[Татарская газета] [Добавить запись]

Гафуров: Татар теле бик гадимы Дәвамы.

, XIII гасырда шулай ук төркиләр нигезләгән Дәһли солтанаты, ә 1526 елны нәселе Аксак Тимердән булган Заһиреддин Мөхәммәд Бабур нигез салган төрки-татарларның Бөек Моголлар империясе төзелә. Империя хакимнәре гурхан, падишаһ титулы йөрткәннәр, фәнгә, мәдәнияткә, культурага, поэзиягә химая күрсәткәннәр, үзләре дә бик югары мәдәниятле, зыялы, укымышлы, нык кызыксынучан, экстраординар шәхесләр булганнар. Һиндстанны бик нык күтәргәннәр, аның чәчәк атуы өчен күп көч салганнар, мәсәлән, билгеле Таҗ-Махал архитектура комплексын төрки-татарлардан булган Шаһҗиһан падишаһ төзеткән. Империянең исеме дә шуннан, төрки-татарларның алдынгылыгы аркасында барлыкка килгән. Могол, бернинди дә монгол сүзеннән алынмаган, ә татарның мөгәллим сүзеннән. Җирле төрки булмаган халыклар төркиләрне үз укытучылары – мөгәллимнәре итеп кабул иткәннәр, шуннан төрки-татарларның Бөек Мөгәллимнәре (моголлары) империясе исеме торып калган да.
Төрки-татарлар төзегән бу гаҗәеп ил турында инглиз язучысы Бэмбер Гаскойнның «Великие моголы» (М., Центрполиграф, 2003 г) исемле бик кызыклы бер китабы бар, ул «Потомки Чингисхана и Тамерлана» сериясеннән. Автор бу империя, аның хакимнәре турында бик сокланып, мавыктыргыч формада яза. Китапны укып чыккан укучының бу дәүләтнең кешелек тарихындагы иң гүзәл цивилизацияләренең берсе булуына бер шиге дә калмый, ул империя дәверен Гаскойн «они подарили мусульманской Индии целую эпоху величайшего блеска» дип бәяли.
Империядә дәүләт теле төрки-татар теле булган, тарихчылар аны чыгытай теле дип атый. Аннан тыш фарсы, урду телләре дә кулланылган. Ә падишаһ даирәсендә, аның сараенда, аның якыннары арасында, бу китап авторы раславынча, сөйләшү бары тик төрки-татар телендә генә алып барылган. Империягә нигез салучы Бабур, билгеле булганча, шагыйрь дә булган. Ул төрки-татар телендә иҗат иткән. Шул вакытта Бөек Могол империясендә булган, һәм падишаһ даирәсе белән тирәнрәк аралашу өчен төрки-татар телен өйрәнергә мәҗбүр булган кайбер инглиз сәяхәтчеләренең (сэр Томас Роу, капеллан Эдвард Терри һ.б.) шаһлар сараенда сөйләшкән төрки-татар теленең үзенчәлекләре турында язып калдырган истәлекләренә таянып, Гаскойн безнең телебез турында, сокланып, бик матур сүзләр язып калдырган. Автор татар теленең катлаулылыгы, шул катлаулылык аркасында, ул телдәге текстларны тәрҗемә итүнең авырлыгы турында менә нәрсәләр яза:



20-09-11 10:18
Ответить К списку


Irek Bikkinin Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - А там Русью и не пахнет…  17-07-11 08:57
Irek Bikkinin Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Владимир Набоков – татарлардан  17-07-11 13:30
Гафуров Татар теле бик гадимы Дәвамы. 20-09-11 10:18
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Владимир Набоков – татарлардан. Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:01
Гафуров Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә.  20-09-11 08:53
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә.  20-09-11 08:57
Гафуров Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.  20-09-11 10:24
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:04
Гафуров Re: Татар теле бик гадимы Дәвамы-2  20-09-11 10:19
Гафуров Re: Татар теле бик гадимы Дәвамы-3  20-09-11 10:21
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:06
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-2  20-09-11 10:29
Гафуров Грозныйның татар таягы  20-09-11 08:59
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Татар фамилияле Сергей Есенин. Дәвамы.  20-09-11 11:02
Гафуров Пушкинның Солтан патша турындагы татар халык әкияте  20-09-11 09:04
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Татар фамилияле Сергей Есенин. Дәвамы. 2  20-09-11 11:04
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-3  20-09-11 10:30
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:09
Гафуров Грозныйның татар таягы. Дәвамы.  20-09-11 10:52
Гафуров Пушкинның Солтан патша турындагы татар халык әкияте. Дәвамы.  20-09-11 10:46
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-4  20-09-11 10:32
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:10
Гафуров Достоевский - сәет, Мөхәммәд с.а.с. нәселеннән  20-09-11 09:13
Гафуров Re:Пушкинның Солтан патша турындагы татар халык әкияте. Дәвамы. 2  20-09-11 10:48
Гафуров Re:Достоевский - сәет, Мөхәммәд с.а.с. нәселеннән. Дәвамы.  20-09-11 11:07
Гафуров Re:Альфир Гафуров текстлары, укыгыз - Дәвамы. Русская кухня - шашлыки, чебуреки, пермячи  20-09-11 10:11
Юра и другие Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-4  25-02-14 18:35
Гафуров Россия көне кемнеке?  20-09-11 09:19
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-5  20-09-11 10:34
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-6  20-09-11 10:35
Гафуров Re:Пушкинның Солтан патша турындагы татар халык әкияте. Дәвамы. 3  20-09-11 10:49
Гафуров Re:Россия көне кемнеке?  20-09-11 09:38
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-7(-)  20-09-11 10:36
Гафуров Re:Россия көне кемнеке?  20-09-11 09:53
Гафуров :Россия көне кемнеке?  20-09-11 09:54
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-8  20-09-11 10:37
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-9  20-09-11 10:39
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-10  20-09-11 10:40
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-11  20-09-11 10:41
Гафуров Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-12  20-09-11 10:43
Захар Re:Россия федерациясенең - исеме татар, исеме дә татар, җисеме дә. Дәвамы.-12  20-09-11 22:26






Ответ:
Имя
Email
Ccылка
Заголовок
Текст