[ ] [ ]

Irek Bikkinin: Re:2012 åëäà Àëòûí Óðäàäà èñëàìíû êàáóë èòүãý 700 åë áóëà

2009: Ìîðäîâèÿäà ìàңêîðò-ìîíàôûéêëàð áàñûìû êө÷әÿ

07.01.2010
èðåê áèêêèíèí

Óçãàí åëäà Ìîðäîâèÿ òàòàðëàðû êүáðәê ý÷êå òàðòêàëàøó áåëәí ìәøãóëü èäå äèþ ÿëãûø áóëìàñ. Áó áèãðәê òә äèíè өëêәäә à÷ûê êүðåíäå. Áåð åë ýëåê èíäå áóëãàí èêå ìөôòèÿòêә ө÷åí÷åñå өñòәëãәí èäå, àëàð àðàñûíäàãû êàðøûëûêëàð êàéáåð óðûííàðäà êө÷ êóëëàíóãà äà êèòåðäå.
Ìîðäîâèÿ õàêèìèÿòëәðå үçëәðåíäәãå ìóêøû-ýðçÿíû áåðãә êóøàðãà òûðûøñà, øóíäûé óê òûðûøëûê áåëәí àëàð òàòàðëàðíû òөðëå òөðêåìíәðãә àåðûðãà ìàòàøà. Ìәñәëәí, õàêèìèÿò ãàçåòëàðûíäà Êàçàíãà, Òàòàðñòàíãà, Áөòåíäөíüÿ òàòàð êîíãðåññûíà êàðøû ìәêàëәëәð ÷ûãûï òîðà. Êàçàííàí àåðûðãà òûðûøó әëå óë áåð õәë, Ìîðäîâèÿ òàòàðëàðûí үçàðà äà àåðûðãà òûðûøàëàð. Òåë áåëәí àåðà àëìûéëàð, әëáәòòә, äèí áåëәí àåðûðãà ìàòàøàëàð.

Ìîðäîâèÿäà 2008 åëíûң êөçåíә êàäәð èêå ìөôòèÿò èäå, ә 18 ñåíòÿáðüäәí ө÷åí÷å ìөôòèÿò áóëäûðûëäû. Áó ө÷åí÷å ìөôòèÿò áàøûíäà õàêèìèÿò êåøåñå ñàíàëãàí Ôәһèì Øàôèåâ òîðà. Óë Áîãûðûñëàíäà «Àëü-Ôóðêàí» ìәäðәñәñåí áåòåðãәí, Ìәäèíә Ìөíәâәðә óíèâåðñèòåòûíäà ө÷ åë óêûãàí һәì øóííàí ñîң àíû Êàçàíäà øàòëàíûï êàáóë èòêәííәð, óë àíäà Èñëàì êîëëåäæûíäà õәòòà ïðîðåêòîð áóëûï òà ýøëәãәí, øәêåðòëәðãә áåëåì áèðãәí.

2006 åëäà Ìîðäîâèÿ õàêèìèÿòëәðå Ôәһèìíå ðåñïóáëèêàíûң èң çóð Äèíè íәçàðәòå áàøûíà êóÿðãà ìàòàøòû, әììà Ôәһèì õóðëûê áåëәí êèðå Êàçàíãà êèòәðãә ìәҗáүð áóëäû, ÷өíêè àíûң ө÷åí ìөñåëìàí êîðûëòàåíäà áåð òàâûø òà áèðåëìәäå. Ìөôòè Ðәøèò õәçðәò Õàëèêîâ үç óðûíûíäà êàëäû һәì Ìәñêәүäәãå ìөôòè Ðàâèë õәçðәò Ãàéíåòäèí áåëәí õåçìәòòәøëåãåí äәâàì èòòå.

2007 åëäà Ôәһèìíå òàãûí Ñàðàíñêèãà êàéòàðäûëàð һәì Ìîðäîâèÿíåң ìөôòè Òәëãàòü Òàҗåòäèí áåëәí ýøëәү÷å èêåí÷å ìөôòèÿò áàøûíà êóÿðãà ìàòàøòûëàð. Әììà ìөñåëìàííàð àíäàãû ìөôòè Çәêè Àéçÿòóëëèííû äà ÿêëûé àëäûëàð. Ôәһèì òàãûí õóðëàíûï Êàçàíãà êàéòûï êèòòå.

Ìîңà êàðàìàñòàí, Ìîðäîâèÿ õàêèìèÿòëәðå êèðå áåòêәí Ìîðäîâèÿ ìөñåëìàííàðûí үç êîíòðîëüëәðåíә êóþ ôèêåðåííәí âàç êè÷ìәäå. Àëàð 2008 åëäà Ôәһèìíå Êàçàííàí òàãûí Ñàðàíñêèãà êàéòàðûï, ÿøåðåí һәì çàêîíñûç ðәâåøòә ө÷ ìәõәëëәíå Ìîðäîâèÿ ìөôòèÿòëәðåííәí ÷ûãàðûï, àëàðíû ÿңàäàí áәéñåç ìәõәëëәëәð èòåï òåðêәï, øóë ө÷ áәéñåç ìәõәëëә íèãåçåíäә àåðûì áåð ìөôòèÿò òөçåäåëәð. Áó ýøëәð áèê ÿøåðåí ðәâåøòә ýøëәíåëäå, õәòòà øóë ө÷ ìәõәëëәíåң ìөñåëìàííàðû äà áåðíè áåëìәäå.

Ìîðäîâèÿ ìөñåëìàííàðû áó ө÷åí÷å ìөôòèÿò òóðûíäà 2008 åëíûң 30 ñåíòÿáðåíäә ãåíә áåëäåëәð, Óðàçà áәéðәìå êөííå. Áó êөííå áөòåí Ìîðäîâèÿäà Ìәñêәүäәí Óðàçà áәéðәìå òðàíñëÿöèÿñå áóëìàäû, ìөôòè Ðàâèë Ãàéíåòäèííå êүðñәòìәäåëәð. Àíûң óðûíûíà ìөôòè Ôәһèì Øàôèåâíû êүðñәòòåëәð. Øóë êөííå Ôәһèì һәì àíûң ÿíûíäàãû áåðíè÷ә êåøå Àêñþí àâûëûíäàãû «Ðәõèìә» ìә÷åòåí àëäàï һәì êóë êө÷å êóëëàíûï òàðòûï àëäûëàð. Һәì äә êèòòå òàðòûøóëàð, ñóãûøóëàð, êûéíàóëàð. Àêñþí àâûëû «Ðәõèìә» ìә÷åòåíåң ìөñåëìàííàð îåøìàñû ðәèñå Ðàôàýëü Àçèñîâ àâûëäàãû âәçãûÿòüíå àңëàòòû:

"1996 åëäàí áèðëå ìә÷åòíå Øәìèë Áèêìàåâ áåëәí áåðãә 2002 åëäà òөçåï áåòåðäåê. Ðàâèë Ãàéíåòäèí êèëåï ìә÷åòåáåçíå à÷òû. Әììà àâûëãà Ôәһèì Øàôèåâ êèëү áåëәí áèê êүï àâûðëûêëàð òóäû. Óë áåðêåìãә äә әéòìè÷ә, ÿøåðåí ðәâåøòә ìәõәëëәëәðíå àëäàï, ө÷åí÷å ìөôòèÿò ýøëәðãә áóëäû. Áàáàéëàð ìîңà êàðøû òîðà áàøëàäû. Àâûë õàëêû äà áó ýøëәðãә êàðøû òîðà áàøëàäû. Ôәһèì ÿãûíäà 15-20 êåøå ãåíә èäå.

Ôәһèì әòèñå һәì äóñòû áåëәí áåð áàáàéíû һәì èìàìíû êûéíàäû. Áүãåíãә êөíãә êàäәð áó ýø áóåí÷à ìәõêәìә ýøå áàðà. Áåç óë ýøëәðíå îòàðãà òèåøáåç. 20 ñåíòÿáðüäә óë ÿңà ñàéëàíãàí èìàìíû ìèõðàáòàí êóëûííàí өñòåðәï, ÷ûãàðûï җèáәðäå. Èñëàì êåøåëәðå ìîíäûé ýøëәð ýøëәðãә òèåø òүãåëëәð", äèäå óë.

Øóíñûí äà әéòåðãә êèðәê, Ìîðäîâèÿäà Êîðáàí ãàåòå àëäûííàí óçãàí èìàìíàð җûåëûøûíäà Ôәһèì Øàôèåâ ìәñüәëәñå êàðàëäû һәì èìàìíàð áåðòàâûøòàí Ôәһèì Øàôèåâíû, êûëãàí ãàìәëëәðåíә òàÿíûï, ìîíàôûéê äèï òàíûäûëàð.

Ìåíә øóëàé óçãàí 2009 åë Ìîðäîâèÿ òàòàðëàðûííàí ÷ûêêàí ìàңêîðò-ìîíàôûéêëàðíûң òàòàð ìәõәëëәñåíә êàðøû êөðәøëәðå êө÷әéãәí åë áóëûï èñòә êàëäû.

...
Ôîòî һәì êîììåíòàðèéëàð ññûëêà áóåí÷à.

http://www.azatliq.org/content/article/1923117.html
12-01-10 09:36



Irek Bikkinin Àçàòëûê ðàäèîñû ìîðäâàëàðíûí 1000 åëëûê þáèëåå òóðûíäà  12-01-10 09:25
Irek Bikkinin 2012 åëäà Àëòûí Óðäàäà èñëàìíû êàáóë èòүãý 700 åë áóëà  12-01-10 09:32
Irek Bikkinin Re:2012 åëäà Àëòûí Óðäàäà èñëàìíû êàáóë èòүãý 700 åë áóëà 12-01-10 09:36
Irek Bikkinin Àçàòëûêòà óðíàøêàí áó èêå òåêñòòà äà...  12-01-10 09:45
Irek Bikkinin  1612 ãîäó ìîðäâà ñïàñëà Ðîññèþ îò òàòàðî-ìîíãîëüñêîé îðäû  12-01-10 10:50
Irek Bikkinin Áàþø Ðàçãèëüäååâ  12-01-10 10:57
Kurt Re:Â 1612 ãîäó ìîðäâà ñïàñëà Ðîññèþ îò òàòàðî-ìîíãîëüñêîé îðäû  14-01-10 07:45
makarova-faina Re:Â 1612 ãîäó ìîðäâà ñïàñëà Ðîññèþ îò òàòàðî-ìîíãîëüñêîé îðäû  20-01-10 20:34
Irek Bikkinin Êíÿçü ßìàø Ìàíãóøåâ  12-01-10 11:01
Irek Bikkinin Êåìãý êåëêå, ý êåìãý ìîíäà ÿøýï...  14-01-10 07:52
Kurt Re:Êåìãý êåëêå, ý êåìãý ìîíäà ÿøýï...  27-01-10 07:57
Ðèôàò Re:Êíÿçü ßìàø Ìàíãóøåâ  19-11-14 05:00
Ðèôàò Re:Êíÿçü ßìàø Ìàíãóøåâ(-)  19-11-14 05:00






:
Email
Cc