[ ] [ ]

Irek Bikkinin: ×èãåíүíåң äә ÷èãå áóëûðãà òèåø

×èãåíүíåң äә ÷èãå áóëûðãà òèåø

21.08.2009
Óêûòó÷ûëàðíûң áûåëãû àâãóñò êèңәøìәëәðåí ìèí àåðó÷à äóëêûíëàíûï êөòòåì, ÷өíêè ìèëëè ìәãàðèôíåң, òàòàð òåëåíåң ÿçìûøû êûë өñòåíäә òîðãàíäà, óêûòó÷ûëàð, ãàëèìíәð, Òàòàðñòàí җèòәê÷åëәðå áó õәâåôíåң çóðëûãûí àңëàðëàðìû, òèåøëå ÷àðàëàð êүðә àëûðëàðìû – áîð÷ûëó øóë èäå.
Áûåëãû àâãóñò êèңәøìәëәðå áàðû òèê ìèëëè êîìïîíåíò, 309í÷û ôåäåðàëü êàíóí һәì òàòàð òåëåíåң êèëә÷әê ÿçìûøû òóðûíäà ãûíà áàðûðãà òèåø èäå, ÷өíêè âàêûòû øóíäûé. Әììà áîëàð áåðñå äә òîðìûøêà àøìàäû, óêûòó÷ûëàð җûåëûøû ìәãàðèô ïðîáëåìàëàðû òóðûíäà ãîìóìè áóø ñөéëәøүãә ãåíә êàéòûï êàëäû, àíäà òàòàð òåëåíåң êèëә÷әê ÿçìûøû áөòåí çóðëûãûíäà êүòәðåëìәäå һәì à÷ûëìàäû.

Óë ãûíà äà òүãåë, áó êèңәøìә áàðûøûíäà áåç Òàòàðñòàí ïðåçèäåíòû àâûçûííàí өð-ÿңà ôèêåð èøåòòåê – èìåø, áàëàëàðíû áàøëàíãû÷ ìәêòәïëәðäә àíà òåëåíäә óêûòó äà җèòә àëà èêәí! Øóë óê ôèêåðíå Ìәñêәүäәí êèëãәí áåð ìәãàðèô òүðәñå äà әéòòå, әììà óë áàøëàíãû÷ ìәêòәïëәðäә àíà òåëåí өéðәòүíå äәðåñòәí òûø, ÿãúíè, “âíåóðî÷íûé” âàêûòêà êàéòàðûï êàëäûðûäû, áó èñә áàðû òèê ôàêóëüòàòèâ ðәâåøòә ãåíә áåëåì áèðү, äèãәí ñүç.

309í÷û ôåäåðàëü êàíóí øóëàé èòåï үç êө÷åíäә êàëàìû èíäå? Ә áèò àíäà ãîìóìäәүëәò ñòàíäàðòû áèðåëãәí – ìәêòәïëәðäә áàðû òèê óðûñ òåëåíäә ãåíә óêûòó. Áó êàíóí áûåëãû óêó åëû áàøûííàí ãàìәëãә êåðåðãә òèåø, әììà êүï÷åëåê ìèëëәòëәðíåң ðèçàñûçëûãû ñәáәïëå, èìåø, àíû үòәүíå áåð åëãà êè÷åêòåðåï òîðàëàð èêәí. Àíûñû äà õàëûêíû òûíû÷ëàíäûðó ө÷åí ãåíә әéòåëә, ÷өíêè êàíóí áàð, óë èêåí÷åñå áåëәí þêêà ÷ûãàðûëìàäû, äèìәê, êүï÷åëåê óðûíäà óë áûåëíûң 1 ñåíòÿáðåííәí ãàìәëãә êåðә÷әê. Áәëêè Òàòàðñòàí һәì Áàøêîðòñòàíäà ìîíû áåð åëãà êè÷åêòåðåï òîðûðëàð, áәëêè ôåäåðàëü êàíóí áûåë óê үòәëә áàøëàð – àíûñûí êèëә÷әê êүðñәòåð.

Òàòàðñòàí ïðåçèäåíòûíûң áó êàíóí òóðûíäà үç ôèêåðåí øóëàé òèç үçãәðòүå ãàҗәïëәíäåðә. Óë әëå óçãàí åëíûң íîÿáðü êèңәøìәñåíäә ãåíә àңà êèñêåí êàðøû ÷ûêêàí èäå, õәòòà Òàòàðñòàíäà àíû үòәìәү áåëәí äә ÿíàäû, ә õәçåð èíäå àíà òåëåíäә áàøëàíãû÷ êëàññëàðäà ãûíà óêûòó äà әéáәò áóëûð èäå äèãәí áåëäåðүëәð ÿñûé.

Ә óðòà ìәêòәïëәð, ә þãàðû óêó éîðòëàðû êàÿ, àëàðäàí àíà òåëå – òàòàð òåëå êóûëà äèãәí ñүçìå áó? Ә íèãә êèðәê óë âàêûòòà һàìàí Ìәñêәүãә õàòëàð, ìөðәҗәãàòüëәð ÿçãàí áóëûï óéíàó, òөðëå ïðîãðàììàëàð êàáóë èòү, õàëûêíû áó þíәëåøòә ýøëәãәí áóëûï àëäàó? Ìèí 20 åë âàêûò ý÷åíäә Òàòàðñòàí ïðåçèäåíòûíûң ýø àëûìíàðûí ÿõøû өéðәíäåì, óë һәð òөðëå җèңåëүåí, ÷èãåíүåí äә çóð îòûø, җèңү èòåï êүðñәòә áåëә òîðãàí êåøå. Ñóâåðåíèòåò ìәñüәëәñåíäә äә íәêú øóëàé áóëäû – áàðûñûí äà áèðäåê, ÷èãåíäåê һәì җèңåëäåê, ә óë һàìàí ìèëëè êàһàðìàí!

Әììà òåë ìәñüәëәñå, ìәêòәï ìәñüәëәñå óë þêêà ÷ûêêàí ñóâåðåíèòåòòàí äà җèòäèðәê, ÷өíêè àíûң íәòèҗәëәðå áèê àÿíû÷ëû áóëà÷àê. Ìîíäà èíäå äәүëәòíåң ãåíә òүãåë, ìèëëәòíåң äә þêêà ÷ûãóû òóðûíäà ñүç áàðà. Әãәð áàëà ìәêòәïòә үç àíà òåëåíäә áåëåì àëìûé èêәí, óë áó òåëäә óêûé-ÿçà áåëìәÿ÷әê, òөãәë ôèêåðëè һәì êàìèë ñөéëәøә àëìàÿ÷àê. Áó õәë èñә òàãû áåðíè÷ә áóûííàí òàòàð òåëåíә, òàòàð әäәáèÿòûíà, òàòàð ìàòáóãàòûíà, òàòàð ìәäәíèÿòûíà èõòûÿҗ áóëìàÿ÷àê, äèãәí ñүç, áó өëêәëәðãә êèëү÷å äә áóëìàÿ÷àê, ÷өíêè ìîíäà ìèëëè òåëíå êàìèë áåëү ñîðàëà. ßãúíè, ìәêòәïíå àíà òåëñåç êàëäûðó óë үç àðòûííàí áàðûñûí äà òөïñåç, òåëñåç óïêûíãà өñòåðè - әäәáèÿòíû, ñәíãàòüíå, ìàòáóãàòíû, ìèëëè òîðìûøíû һәì ìèëëәòíåң үçåí...

Òàòàðñòàí ïðåçèäåíòû Ìèíòèìåð Øәéìèåâ øóøûëàðíû àңëûéìû èêәí, àңëàñà, íèãә ìәêòәïëәðäә àíà òåëåí êàëäûðó ө÷åí, 309í÷û êàíóíãà êàðøû àðûñëàíäàé êөðәøìè? Èðåê Ìîðòàçèí áåëәí ñóäëàøûï éөðү ө÷åí әëëәíè áàòûðëûê êèðәêìè, ә ìåíә òàòàð òåëåí ÿêëàï Ìәñêәүãә êàðøû êүòәðåëåðãә çóð êàһàðìàíëûê êèðәê, ÷ûí êàһàðìàíëûê!

Òàòàð çûÿëûëàðûíûң, ìèëëè ñәÿñәò÷åëәðíåң áó ìәñüәëәäә òåøñåç һәì èíèöèàòèâàñûç áóëóû äà áèê áîð÷óëû êүðåíåø. Øóë Øәéìèåâ êàòíàøêàí àâãóñò êèңәøìәñåíäә ÿçó÷ûëàðäàí äà, òàòàð êîíãðåññûííàí äà âәêèëëәð áóëûðãà һәì өçäåðåï үç ñүçëәðåí әéòåðãә òèåøëәð èäå þãûéñә. Àëàð îÿë÷àí êèëåí êåáåê, àâûç ÷èòåí êàïëàï äәøìè òîðóíû ñàéëàäû. Ïèêåò÷ûëàð àðàñûíäà áөòåí òàòàð ÿçó÷ûëàðû, ãàëèìíәðå, ñәíãàòüêәðëәðå áàñûï òîðñà, Øәéìèåâ òà çàëäà үçåí áàøêà òөðëåðәê òîòàð èäå. Òàòàð êîíãðåññû óçãàí åë Èäåë-Óðàë õàëûêëàðûíûң àññàìáëåÿñåí òөçåï, áó ìәñüәëәäә áåðíè÷ә ìөðәҗәãàòü êàáóë èòòå äә, òûíäû, ãәð÷ә õәçåð àíûң ө÷åí èң øàóëûé, èң êàéíûé òîðãàí âàêûò áèò!

ßçó÷û һәì Òàòàðñòàí Äәүëәò Øóðàñû äåïóòàòû Ðàçèë Âәëèåâ ×àëëûäà, óêûòó÷ûëàðíûң àâãóñò êèңәøìәñåíäә êàòíàøûï: “Áåçíåң áåòәðãә èñәáåáåç þê әëå. Áåç áàòûðãàí ñàåí êàëûêêàí!” – äèï îðàí ñàëãàí èäå. ×ûííàí äà êàéáåðәүëәð үçëәðåí áàòûðãàí ñàåí êàáàò җûëû óðûííàðûíäà êàëêûï ÷ûãàëàð, әììà ìèëëәòêә êàðàòà ìîíû һè÷ әéòåï áóëìûé. Ìèëëәò áàòûðãàí ñàåí áàòà áàðà, үç-үçåáåçíå äә, õàëûêíû äà àëäàðãà êèëåøìè. Áөòåíëәé áàòûï үëìәñ ө÷åí, àøûãû÷ ÷àðàëàð êүðә áàøëàó çàðóð.

Әãәð 309í÷û ôåäåðàëü êàíóííû Ìәñêәүäә Äәүëәò Äóìàñû àøà òóêòàòûï áóëìûé èêәí, Òàòàðñòàí Äәүëәò Øóðàñû ìèëëè ìәãàðèô òóðûíäà үç êàíóíûí êàáóë èòәðãә òèåø. Àíäà, Ðóñèÿ һәì Òàòàðñòàí Êîíñòèòóöèÿëәðåíә êàðøû êèëãәíãә êүðә, 309í÷û êàíóííûң Òàòàðñòàí җèðåíäә үòәëìәÿ÷әãå һәì àíà òåëåí, ìèëëәòíå ñàêëàï êàëó ìàêñàòûííàí, Òàòàðñòàííûң үç ìèëëè ìәãàðèô êàíóíû íèãåçåíäә ÿøè áàøëàÿ÷àãû áåëäåðåëåðãә òèåø. Ìåíә øóíû Øәéìèåâëàð, Ðàçèë Âәëèåâëàð ýøëè àëà èêәí, àëàð ÷ûí ìәãúíәñåíäә ìèëëәòíå êîòêàðûï êàëó ө÷åí êөðәøү÷åëәð, äèãәí ñүç, þê èêәí, àëàð õàëûêíû àëäàó÷ûëàð, ìèëëәò õàðàï áóëãàíäà, àíû ñүç áîòêàñû áåëәí õàðàï èòү÷åëәð, áàòûðó÷ûëàð, äèï áәÿëәíә÷әê.

×өíêè ÷èãåíүëәðíåң äә áåð ÷èãå áóëûðãà òèåø, óë ÷èê áүãåí òàòàð òåëå, òàòàð ìәêòәïëәðå àøà үòә, àííàí àðû ÷èãåíåðãә óðûí äà, õàêûáûç äà þê.


Ôәүçèÿ Áәéðәìîâà,
ÿçó÷û, Ìèëëè Ìәҗëåñ ðәèñå

http://www.azatliq.org/content/article/1804825.html
22-08-09 15:12



Ôàãèì Âàëèåâ Ïðàâîíàðóøåíèå â Òàòàðñòàíå.  20-08-09 06:56
Irek Bikkinin Re:Ïðàâîíàðóøåíèå â Òàòàðñòàíå.  20-08-09 08:50
Irek Bikkinin ×èãåíүíåң äә ÷èãå áóëûðãà òèåø 22-08-09 15:12






:
Email
Cc